Tarayıcı, çoğu bilgisayarda en uzun süre açık kalan program. Onlarca sekme, arka planda çalışan eklentiler ve yıllar içinde büyüyen bir profil klasörü birleştiğinde, yeni bir sayfanın açılması saniyeler alabiliyor. İyi haber şu: tarayıcı yavaşlığının büyük bölümü donanımdan değil, biriken küçük yüklerden kaynaklanır ve bunlar tek tek geri alınabilir. Aşağıda tarayıcı hızlandırma Chrome Firefox tarafında işe yarayan adımları, hangi ayarın neyi değiştirdiğini açıklayarak ele alıyorum.
Başlamadan önce bir ölçüt belirlemek faydalı: sık kullandığınız iki üç siteyi açıp ne kadar beklediğinizi zihninizde not edin. Her değişiklikten sonra aynı sayfaları tekrar açarsanız, gerçekten fark yaratan adımı görebilirsiniz. Yoksa "her şeyi temizledim" deyip aslında hiçbir şeyi ölçmemiş olursunuz.
Tarayıcı yavaşlığının en yaygın sebebi, kullanıcının farkında olmadığı arka plan işleri. Bir eklenti her sayfa yüklenişinde kod çalıştırıyorsa, bu maliyet her tıklamada tekrar ödenir. Bu yüzden temizliğe eklentilerden başlamak mantıklı.
Chrome ve Edge'de Shift + Esc ile açılan pencere, hangi sekmenin ve hangi eklentinin ne kadar bellek ile işlemci kullandığını satır satır gösterir. Firefox'ta adres çubuğuna about:performance yazarak benzer bir tablo elde edersiniz. Burada dikkat edeceğiniz şey mutlak sayılar değil, sıralama: listenin en tepesinde sizin nadiren kullandığınız bir eklenti varsa, karar vermek kolaylaşır.
Eklenti listesini açıp üç soru sorun: son bir ayda bunu kullandım mı, işini başka bir eklenti de yapıyor mu, sadece belirli sitelerde mi gerekiyor? Üçüncü soru en çok işe yarayanı. Chrome'da her eklentinin ayrıntı sayfasında site erişimini "tıklandığında" olarak sınırlayabilirsiniz; böylece eklenti her sayfada değil, siz istediğinizde devreye girer. Firefox'ta da benzer izin ayarları mevcut. Ölçü olarak şu iyi çalışır: aynı anda etkin eklenti sayısını on civarında tutmak, bunlardan yalnızca birkaçını her sitede çalışacak şekilde bırakmak. Tamamen sildiğiniz eklentiler için, bilgisayardaki kullanılmayan uygulamaları temizleme mantığının aynısı geçerli: kaldırırken profil içinde bıraktığı verileri de gözden geçirin.
Kırk açık sekme, kırk ayrı işlem demek. Modern tarayıcılar arka plandaki sekmeleri askıya alıyor ama bu her sitede işlemiyor; video, harita ve canlı gösterge içeren sayfalar uyumaz. Okumak için biriktirdiğiniz sayfaları yer imi klasörüne veya bir okuma listesine taşımak, hız açısından en zahmetsiz kazançtır. Sekmelerde vakit kaybını fark etmek zorsa, YouTube gibi platformlarda geçirdiğiniz süreyi takip etme alışkanlığı burada da yol gösterir.
Önbellek yanlış anlaşılan bir kavram. Amacı hız kazandırmaktır: daha önce indirilen resim, yazı tipi ve betikler diskte tutulur, sayfa ikinci ziyarette çok daha çabuk açılır. Dolayısıyla "önbelleği her gün temizlemek" genellikle işleri yavaşlatır.
Temizlik, bir belirti varsa anlamlıdır: sayfalar bozuk görünüyor, güncellenmiş bir site eski halini gösteriyor, oturum açma döngüye giriyor. Böyle durumlarda tüm geçmişi silmek yerine yalnızca "önbelleğe alınmış resimler ve dosyalar" seçeneğini işaretleyin. Çerezleri silmek oturumlarınızı kapatır ve iki faktörlü doğrulama kurduğunuz hesaplarda yeniden doğrulama isteyebilir; bunu bilerek yapmak gerekir. Tek bir site sorun çıkarıyorsa Ctrl + Shift + R ile o sayfanın önbelleğini atlayarak yenilemek çoğu zaman yeterli olur.
Önbellek diskte yer kaplar ve sistem diski dolduğunda tarayıcı da yavaşlar. Sabit diskte rahat bir boşluk bırakmak, Windows'u hızlandırma adımlarının tarayıcıya da yansıyan kısmıdır. Yıllardır taşınan bir profil klasörü bozulmuş kayıtlar biriktirebilir; kalıcı takılmalarda yeni bir tarayıcı profili oluşturup yer imlerini ve şifreleri aktarmak, tüm programı yeniden kurmaktan daha hızlı sonuç verir.
| Ayar | Ne yapar | Öneri |
|---|---|---|
| Donanım hızlandırma | Çizim işini ekran kartına devreder | Açık tutun; ekranda bozulma olursa kapatıp test edin |
| Sayfaları önceden yükleme | Tıklamadan önce tahmini indirir | Hızlı bağlantıda açık, sınırlı veride kapalı |
| Arka planda çalışmaya devam et | Tarayıcı kapalıyken işlem bırakır | Bildirime ihtiyacınız yoksa kapatın |
| Bellek tasarrufu / sekme uyutma | Kullanılmayan sekmeleri askıya alır | Açık tutun, önemli sekmeleri istisna yapın |
Bir de gizli değişken var: bağlantının kendisi. Sayfalar bazen açılıp bazen takılıyorsa sorun tarayıcıda değil, sürekli kesen bir kablosuz bağlantıda olabilir. Aynı sayfay